PPSz wz. 41 to radziecki pistolet maszynowy kalibru 7,62×25 mm, zaprojektowany przez Gieorgija Szpagina w 1941 roku. Powstał jako tańsza i prostsza w produkcji odmiana wcześniejszego PPD-40. Działa na zasadzie odrzutu zamka swobodnego, strzela z zamka otwartego i słynie z magazynka bębnowego na 71 naboi. Do 1947 roku wyprodukowano go w liczbie około sześciu milionów sztuk.

Broń, którą dało się szybko wytwarzać
Poprzednik, PPD-40, miał wiele części frezowanych z metalu, czyli wycinanych na obrabiarkach. Szpagin chciał obniżyć koszty, więc zastąpił je częściami tłoczonymi z blachy. Prototyp był gotowy we wrześniu 1940 roku.
Różnica była wyraźna. PPSz miał 87 części wobec 95 w PPD-40, a obróbka jednej sztuki zajmowała według pierwszych szacunków 5,6 godziny, później skorygowanych do 7,3 godziny. PPD-40 wymagał 13,7 godziny. Dzięki temu PPSz mógł powstawać w ogromnych liczbach.
Jak działa
PPSz działa na zasadzie odrzutu zamka swobodnego. Zamek nie jest zaryglowany z lufą i przed otwarciem przytrzymuje go tylko jego masa i sprężyna powrotna. Broń strzela z zamka otwartego: w gotowości zamek jest cofnięty, a po ściągnięciu spustu rusza do przodu, dosyła nabój i odpala go.
Przewód lufy jest chromowany, co chroni go przed rdzą i zużyciem. Szybkostrzelność teoretyczna wynosi około 1250 strzałów na minutę, czyli ponad dwa razy więcej niż w UZI czy kałasznikowie.
Kompensator
W przednią część osłony lufy wbudowano prosty kompensator. Jego zadaniem jest ograniczać podrzut lufy przy strzelaniu seriami. Ma też skutek uboczny: wyraźnie zwiększa błysk i huk wystrzału.
Magazynki
PPSz kojarzy się przede wszystkim z magazynkiem bębnowym na 71 naboi. Przy pełnym zapełnieniu bęben bywał zawodny, a problemy z podawaniem pojawiały się zwykle, gdy załadowano więcej niż około 65 naboi. Od 1942 roku używano także prostszego magazynka pudełkowego na 35 naboi.
Przyrządy celownicze
W późnej produkcji PPSz miał przerzutowy celownik z dwiema nastawami: na 100 i 200 metrów. Zasięg skuteczny wynosi od 150 do 200 metrów.
Dane techniczne
| Parametr | PPSz wz. 41 |
|---|---|
| Konstruktor | Gieorgij Szpagin |
| Kraj | Związek Radziecki |
| Rok konstrukcji | 1941 |
| Nabój | 7,62×25 mm Tokariew |
| Zasada działania | odrzut zamka swobodnego, strzał z zamka otwartego |
| Masa bez magazynka | 3,63 kg |
| Masa z magazynkiem bębnowym | około 5,45 kg |
| Długość | 843 mm |
| Długość lufy | 269 mm |
| Prędkość początkowa pocisku | 488 m/s |
| Szybkostrzelność teoretyczna | około 1250 strzałów na minutę |
| Magazynek | bębnowy 71 naboi, pudełkowy 35 naboi |
| Zasięg skuteczny | 150–200 m |
PPSz w Polsce
W czasie wojny PPSz był bronią żołnierzy 1. Armii Wojska Polskiego. W arsenale naszej strzelnicy figuruje pod polską nazwą PPSz wz. 41.
PPSz wz. 41 na strzelnicy w Potażnikach
PPSz jest w arsenale naszej strzelnicy w grupie pistoletów maszynowych, obok UZI, Beretty M12 i JugoSchmeissera. Razem z JugoSchmeisserem strzela nabojem 7,62×25 mm, a UZI i Beretta używają naboju 9×19 mm. Można więc porównać dwa naboje i kilka szkół konstruowania tej samej broni.
Przy tak szybkostrzelnej broni dyscyplina ma szczególną wagę. Lufa przez cały czas wskazuje kulochwyt, magazynek dołączasz na komendę prowadzącego, a po strzelaniu odłączasz go, sprawdzasz komorę i pokazujesz broń prowadzącemu.
Ilustracja na podstawie zdjęcia: Lposka, Wikimedia Commons, licencja CC BY-SA 3.0.

